Επενδύουμε σε δεξιότητες ζωής και μάθησης, για να ενδυναμώσουμε τον πολίτη του σήμερα και του αύριο.
Ο όρος «πολίτης του 21ου αιώνα» εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα σε έγγραφα πολιτικής, προγράμματα σπουδών, σεμινάρια και εκπαιδευτικές δράσεις. Τι ακριβώς σημαίνει όμως; Και γιατί θεωρείται τόσο σημαντικός;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ΟΟΣΑ, η UNESCO και άλλοι διεθνείς φορείς αναγνωρίζουν ότι οι κοινωνίες μας αλλάζουν με ταχείς ρυθμούς — και μαζί τους αλλάζουν και οι απαιτήσεις από τους ανθρώπους που τις στελεχώνουν, τις επηρεάζουν και τις εξελίσσουν.
Ο πολίτης του 21ου αιώνα δεν είναι απλώς κατοικος ενός τόπου. Είναι ενεργό μέλος ενός συνεχώς μεταβαλλόμενου, διασυνδεδεμένου κόσμου.
Σε αντίθεση με προηγούμενες εποχές όπου η εκπαίδευση είχε στόχο τη μετάδοση γνώσης, σήμερα οι διεθνείς οργανισμοί δίνουν έμφαση σε δεξιότητες ζωής και μάθησης που βοηθούν το άτομο:
📌 Ο όρος συνδέεται άμεσα με την εκπαίδευση αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Αφορά και την καθημερινή συμμετοχή, τον δημόσιο λόγο, την ψηφιακή παρουσία και την κοινωνική ευθύνη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ένας σύγχρονος πολίτης καλείται να:
🔹Συμμετέχει ενεργά στην κοινωνία
Ενημερώνεται, ακούει, διαμορφώνει άποψη και δεν μένει απλός παρατηρητής.
🔹 Διαθέτει κριτική σκέψη
Δεν αποδέχεται άκριτα τις πληροφορίες. Ρωτάει, ερευνά, συγκρίνει.
🔹 Σέβεται τη διαφορετικότητα
Αναγνωρίζει την αξία της πολυπολιτισμικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης.
🔹 Χρησιμοποιεί την τεχνολογία με υπευθυνότητα
Γνωρίζει πώς να κινείται στον ψηφιακό χώρο με ασφάλεια, σκέψη και ενσυναίσθηση.
🔹 Νοιάζεται για το περιβάλλον
Συνειδητοποιεί ότι η ευημερία του πλανήτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη δική του.
Οι Δεξιότητες του 21ου Αιώνα
Η έννοια του σύγχρονου πολίτη συνδέεται στενά με τις λεγόμενες δεξιότητες του 21ου αιώνα (21st century skills), που χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:
Δεξιότητες Μάθησης και Καινοτομίας
Δεξιότητες Ζωής και Πολιτειότητας
Εκπαίδευση για τον ενεργό πολίτη
Η Εκπαίδευση για την Πολιτειότητα (citizenship education) αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Ε.Ε. και τον ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με τις συστάσεις τους, οι μαθητές χρειάζεται:
📍 Δεν πρόκειται μόνο για θεωρία. Ο στόχος είναι η ενεργητική μάθηση μέσα από την πράξη — βιωματικές ασκήσεις, συμμετοχικά project, συζητήσεις, τέχνη, δράσεις στην κοινότητα.
Ένας πολίτης, πολλά επίπεδα
Ο πολίτης του 21ου αιώνα δεν ανήκει μόνο στη χώρα του. Ανήκει και:
Είναι δηλαδή τοπικός και παγκόσμιος ταυτόχρονα (glocal).
Γιατί όσο μεγαλώνουν οι προκλήσεις — τεχνολογία, αλλαγή κλίματος, κοινωνική ανισότητα, πόλωση — τόσο περισσότερο χρειαζόμαστε πολίτες που ξέρουν να συνυπάρχουν, να σκέφτονται, να χτίζουν μαζί.
Και όλα αυτά δεν είναι “έμφυτα”. Καλλιεργούνται. Με τρόπο βιωματικό, σταδιακό, συστηματικό.